این بخش میتواند عناصری جدید برای سازندگی تقدیم کند؛ میتواند مهندس و پزشک و معلم و وکیل و روحانی و فرهنگی و هنرمند و غیر آن پرورش دهد. در نتیجه، جامعه ما بهوسیله عناصر بیشتری ساخته میشود. چه کسی از ارتقای سطح جامعه سود میبرد؟ همه مردم، درحالیکه اگر جامعهمان را به حال خود رها کنیم، عقبماندهتر میشود و بلکه بدتر. در بخش عقبمانده بیماریهای جسمی رشد پیدا میکند و به بخش دیگر جامعه سرایت میکند و به آن زیان میرساند، همچنانکه بیماری روانی و عقده و کینه نیز گسترش مییابد و جامعه را به بحران میکشد. بنابراین « ﴿ وَ مَا تُنْفِقُوا مِنْ خَیر یوَفَّ إِلَیکُمْ ﴾ .»[312] اگر انفاق کنیم به خودمان بازمیگردد: « ﴿ وَ أَنْتُمْ لاَ تُظْلَمُونَ ﴾ .»[313] زیرا اگر انفاق نکنید به شما ستم میشود: جامعه شما دچار بحران و عقبماندگی و مانند آن میشود.
پاداش کارهای ما هم در دنیا و هم در آخرت به ما میرسد. پاداش بذل جان نیز مانند پاداش بذل مال است. خداوند در آیه « ﴿ إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَی مِنَ الْمُؤْمِنِینَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوَالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّة ﴾ »[314] جان ما را برای چه میخواهد؟ خدایی که قدرت آفرینش دارد و آفریدگار فرشتگانی است که بالهایی دارند، دو دو و سه سه و چهار چهار. خدایی که فرشتگانی دارد که برخی فقط در سجدهاند و برخی فقط در رکوعاند. خدایی که عرش او را فرشتگان حمل میکنند و همراه با هر قطره باران دو فرشته فرود میآیند... چنین خدایی جان بیارزش و ناتوان ما را برای چه میخواهد؟ خدا به سبب مصلحت ما میخواهد ما جان خود را در اختیار او قرار دهیم، آنگونه که او میخواهد عمل کنیم، فرمان او را بَریم، آموزههای او را محقق کنیم، خود را در خدمت راه او قرار دهیم. در این صورت است که ما سود میکنیم. حتی اگر به جهاد برویم و جان خود را در راه خیر فدا کنیم نیز به مصلحت ماست.
آیه ش��یفه « ﴿ وَ أَنْفِقُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَ لاَ تُلْقُوا بِأَیدِیکُمْ إِلَی التَّهْلُکَة ﴾ »[315] در ضمن آیات جهاد آمده است. آیه میفرماید که جان خود را انفاق کنید، یعنی جان خود را در راه خدا انفاق کنید، ولی خود را به هلاکت نیندازید. چگونه چنین چیزی ممکن است؟ عدهای میگویند که انسان وقتی وارد میدان جنگ میشود خود را به هلاکت انداخته است. چطور جایز است انسان وارد معرکهای شود که میداند در آن کشته میشود؟ [اینطور نیست، بلکه] برعکس، هلاکتی که قرآن کریم میفرماید کاملاً با مرگ در راه خدا متفاوت است. البته، قرآن این مرگ را شهادت مینامد: « ﴿ وَ لاَ تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ أَمْوَاتاً بَلْ أَحْیاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یرْزَقُونَ * فَرِحِینَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ یسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِینَ لَمْ یلْحَقُوا بِهِمْ ﴾ .»[316] قرآن میفرماید که جان خود را در راه خدا انفاق کنید، زیرا موجب نجات شما از هلاکت است و اگر جان خود را در راه خدا انفاق نکنید، به دشمنانی دچار میشوید که جان شما را با خواری و زبونی میگیرند و هرطور که بخواهند با شما رفتار میکنند.
[312]. «و هرچه انفاق کنید، پاداش آن به شما میرسد.» (بقره،272)
[313]. «و بر شما ستم نخواهد شد.» (بقره، 272)
[314]. «و اینکه: برای مردم پاداشی جز آنچه خود کردهاند نیست؟ و زودا که کوشش او در نظر آید. سپس به او پاداشی تمام دهند. و پایان راه همه، پروردگار توست» (نجم،39-42)
[315]. «در راه خدا انفاق کنید و خویشتن را به دست خویش به هلاکت میندازید.» (بقره،195)
[316]. «کسانی را که در راه خدا کشته شدهاند مرده مپندار، بلکه زندهاند و نزد پروردگارشان روزی داده میشوند. از فضیلتی که خدا نصیبشان کرده است شادماناند. و برای آنان که در پیشان هستند و هنوز به آنان نپیوستهاند، خوشدلاند.» (آل عمران، 169-170)
