این اساس، تا زمانی که انسان یکی باشد و جهان هستی یکی باشد، دین خدا نیز باید یکی باشد. ولی در عین حال این دین با توجه به بالا رفتن آگاهی و شعور انسان تکامل پیدا میکند و ارتقا مییابد و بهتر میشود، زیرا انسان همانگونه که در زمینه علمی پیشرفت میکند و هر روز چیزی تازه از این جهان میفهمد، در عرصه دین نیز پیشرفت میکند و هر روز چیزی تازه از دین میفهمد. بر این اساس، ما این سه نکته را توضیح دادیم: اسلام دین خداست و دین خدا سبب سعادت انسان در این زندگی و سبب ساماندهی روابط انسان با جهان هستی میشود. این اولاً.
نکته دوم: معنای اسلام چیست؟
اسلام به معنای اطاعت کردن با قلب و عقل و جسم است. همه پیامبران یک دین واحد آوردهاند و تنها شریعتها و روشهای آنان متفاوت است. حال باید به جزئیات بپردازیم. جزئیات چیست؟
اولاً، باید با تکیه بر عقل خودمان به خدا ایمان بیاوریم نه از روی تقلید و میراث. ما، خدا را شکر، در خانه افرادی با ایمان به دنیا آمدهایم. ما ایمان را از پدر و مادرمان گرفتهایم، همانگونه که لباسهایمان را از آنها گرفتهایم. ولی این برای دینداری کافی نیست. چرا؟ چون این گرفتنِ وراثتی، عقل ما را سیراب نمیکند. عقل ما باید نسبت به وجود خدا قانع شود. عقل ما چطور میتواند به وجود خدا قانع شود؟ طبیعتاً این قانع شدن نیازمند مطالعه و بررسی است. بنابراین، ما در آغاز مسیر درباره مسئله ایمان صحبت میکنیم. چطور به خدا ایمان بیاوریم؟ آیا خدا وجود دارد؟ آیا درست است که بگوییم پدر و مادر من به من گفتهاند خدا وجود دارد؟ آنها در بسیاری موارد اشتباه میکنند. چه بسا در این مورد نیز اشتباه کرده باشند! ما باید خودمان جستوجو کنیم و ببینیم آیا خدا وجود دارد یا نه.
این، بخش اول از بحث ماست. گفتیم که اسلام همان ایمان و اطاعت کردن با عقل است. اطاعت کردن با عقل یعنی چه؟ یعنی ما با عقل خود بپذیریم که خدا وجود دارد. باید بپذیریم و متقاعد شویم. اولین چیزی که باید در این زمینه باور کنیم، این است که خدا وجود دارد یا نه [بعد،] معاد، یعنی آیا جهان دیگر موجود است یا نه. آیا سخنان پیامبران درست است یا نه؟ ما این مسائل را ابتدا با عقل خودمان و با تکیه بر اندیشه و استدلال بررسی میکنیم.
ثانیاً، بعد از آن به سراغ ایمان قلبی میرویم.
ثالثاً، سپس به بحث احکام و اسلام عملی میپردازیم که همان اطاعت کردن و عمل به واجبات و دوری کردن از محرمات و مانند آن است.
بنابراین، ما امروز، مقدمهای کوتاه و ساده مطرح کردیم و دریافتیم که اسلام به این معنا ��یست که یک نفر نماز بخواند یا روزه بگیرد. معنای اسلام این نیست که در کارت شناسایی او نوشته باشند: مسلمان. اسلام به معنای این امور سنتی نیست. چنین اسلامی، اسلام جغرافیایی است. میدانید اسلام جغرافیایی چیست؟ یعنی همانطور که در دنیا مناطقی گرمسیر و مناطقی سردسیر است، مناطقی نیز مسلماننشین است و مناطقی دیگر غیر مسلماننشین. این نگاه هیچ امتیازی ندارد و هیچچیزی در آن نیست. یعنی همانطور که انسان یا سفید است یا سیاه، به همین شکل یا مسلمان است یا غیر مسلمان. اسلام اینگونه نیست. اسلام یک خطمشی است؛ یک مسیر است؛ یک مکتب و رسالت است. اسلام یعنی اطاعت کردن و تسلیم