این گفتار با همین عنوان در کتاب حدیث سحرگاهان درج شده است.
﴿ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ ﴾
الحمدلله ربّ العالمین و الصّلاة و السّلام علی سیدنا و نبیّنا محمّد و علی آله الطّیّبین الطّاهرین.
در این روز مبارک میخواهم درباره موضوعی با شما سخن بگویم که قرآن کریم در این اوقات و به مناسبتِ ماهِ رمضان همواره از آن یاد میکند. وقتی قرآن کریم را میخوانیم، میبینیم که از وجوبِ روزه سخن میگوید و اینکه «روزه داشتن بر شما مقرر شد، همچنانکه بر کسانی که پیش از شما بودهاند، مقرر شده بود»[8] یا اینکه «در روزهایی معدود»[9] واجب است، که موعد آن ماه رمضان است. قرآن به ذکر ماه رمضان بسنده نمیکند و میافزاید :« ﴿ شَهرُ رَمَضانَ الَّذِی أُنزِلَ فِیهِ القُرآنُ ﴾ »[10] و میخواهد به شنوندگان و به امت بگوید که میان روزه و قرآن پیوندی برقرار است. قرآن کتاب هدایتی است که «در آن بیانِ راهِ روشنِ هدایت و جدا ساختن حق از باطل»[11] آمده است.
چهبسا، متوجه شدهاید که در دعاهای این ماه پس از هر نمازی و در دعاهای روزانه و شبانه هرگاه عبارت «شَهرُ رَمَضانَ» میآید، بیدرنگ پس از آن « ﴿ الَّذِی أُنزِلَ فِیهِ القُرآنُ ﴾ » ذکر میشود که بر توجه ویژه قرآن کریم به پیوند میان روزه و هدایت و نیز بیّناتِ متجلی در قرآن کریم در این ماه دلالت دارد. میبینیم که قرآنِ پیامبر، قرآنِ خدا، در این ماه نازل شده است. نزول قرآن در این ماه ما را به تفکر وامیدارد. افزون بر اینها در احادیث، بهخصوص در خطبه معروف پیامبر، آمده است : «أَیُّهَا النّاسِ قَد أَقبَلَ عَلَیکُم شَهرُ اللّهِ»[12] (ای مردم، ماه خدا را در پیش رو دارید) و در همه روایات و تعالیم پیامبر(ص) و ائمه(ع) بر اهتمام و توجه به قرآن و قرائت قرآن و تلاوت آیات آن و تفکر در معانی و امثال آن تأکید شده است. این معنا اقتضا دارد که در قرآن کریم تأمل کنیم. لابد همه شما در این ماه بسیار قرآن میخوانید، همانگونه که توصیه شده است. اما دوست دارم که امروز درباره اصل قرآن و خلاصه حالتها و چگونگی آن سخن بگوییم.
در حقیقت، قرآن مهمترین چیزی است که در زندگی مسلمانان وجود دارد، زیرا قرآن معجزه جاودان رسولاللّه است. ما معجزاتی را که از رسول خدا در ایام حیات ایشان صادر شده، ندیدهایم و از آنها فاصله داریم، اما قرآن معجزه باقی و مستمر در دستان ماست. از همین رو، قرآن راهِ رسیدن به پیامبر و اسلام و خداست. قرآن راهنمای رسیدن به رسالت خداست. علاوه بر این، قرآن کریم سبب جاودانگی اسلام است. اگر قرآن با این کیفیت و با این زبان نبود و اگر قرآن با الفاظش وحی الهی نبود، اسلام هرگز جاودانه نمیماند. جاودانگی اسلام از قرآن است، کما اینکه اصل اسلام از قرآن است. افزون بر اینها، وقتی به اخبار و آیات مراجعه میکنیم و اوصاف قرآن را میخوانیم، شگفتزده میشویم، متنبه میشویم و لزوم اهتمام و توجه بیشتر و بیشتر به قرآن را درک
[8]. (بقره، 183)
[9]. (بقره، 184)
[10]. «ماه رمضان که در آن قرآن نازل شده است.» (بقره، 85)
[11]. (بقره، 185)
[12]. مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، بیروت، مؤسسـهالوفاء، 1404 ق، ج 13، ص 356.