فراوان او را به همراهی با مردم برای سازندگی وادار می‌کرد. بنابراین، ارتباطی ژرف میان این مراسمی که فرزندان و معلمان بیت شاما برای ساخت مدرسه برگزار می‌کنند و میان سالروز شهادت حضرت علی ابن ابی‌طالب(ع) می‌یابیم. این همان راه امام و رفتار و سلوک اوست. امّا علم و دانشی که فرهیختگان را از زندگی مردم دور می‌کرد، دقیقاً مانند علمی است که روحانیان را از زندگی مردم دور می‌کند. مراسم امروز ما پایان دوره این نوع فرهیختگان است. فرهیخته یا عالمی که به سخن گفتن و تعلیم و تعلم و آموختن عربی فصیح اکتفا می‌کند و به‌دور از مردم زندگی می‌کند.

عالم دینی بر این باور بود که با یاد گرفتن حدیث و روایت و قرائت آن بر سر منبر و سپس موعظه و انتقاد، کار و وظیفه او به اتمام رسیده است، به‌خصوص زمانی که بر سر منبر می‌رود و توجه همه را می‌بیند و خطبه می‌خواند و نیازی به مشارکت در سازندگی احساس نمی‌کند. امام علی(ع) این‌گونه فرهیختگان و این‌گونه عالمان دینی را نمی‌پذیرد. زندگی امام و فرهنگ او با ژرفای زندگی مردم و فرهنگ آنان مرتبط است. ما منتسب به او هستیم و ما را به او می‌شناسند و به پیمودن راه او افتخار می‌کنیم. ما از او چه آموختیم؟ آیا تقوای سلبی آموختیم؟ آیا برتری بر مردم را آموختیم؟ آیا قضاوت و سرزنش مردم را آموختیم؟ به هیچ وجه! امام این‌گونه به ما نیاموخت. بلکه به‌عکس، سلوک و رفتار امام مستقیماً به معنای سازندگی است. سلوک او در به عهده گرفتن مسئولیت‌هاست. او علم و عمل را به هم آمیخت. او وارد مسائل و حقوق مردم شد تا فردایی بهتر بسازد. این است علی. امّا آن فردی که عمل نمی‌کند، فرهیخته‌ای که عمل نمی‌کند و نمی‌خواهد که عمل کند، ناچار است که انتقاد کند تا انتقاد او جای کار و تلاشی را که انجام نمی‌دهد، بگیرد، حتی اگر دروغ باشد. «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا ات َّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِیدًا یُصْلِحْ لَکُمْ أَعْمَالَکُمْ.»[21]

یکی از مشکلات امت ما این است که با حرارت فراوان و با دقت بسیار سخن می‌گوییم و موشکافانه تحلیل می‌کنیم و می‌گوییم الحمد لله وظیفه خود را در ماه رمضان انجام دادیم : صحبت کردیم، مردم را تشویق کردیم، از مردم انتقاد کردیم. هرگز وظیفه ما این نیست.

مدتی پیش با یکی از دوستان درباره آیه شریفه « ﴿ تَتَجَافَی جُنُوبُهُمْ ﴾ »[22] که در توصیف بندگان صالح و مخلص و عبادت‌پیشه است، صحبت می‌کردیم. آیه درباره کسانی است که پهلوهایشان شب‌هنگام با بستر خواب انس نمی‌گیرد. در تفسیر آیه گفته‌اند منظور کسانی هستند که از بستر برمی‌خیزند تا نماز شب بخوانند. شکی نیست که نماز شب از برترین و بافضیلت‌ترین عبادت‌هاست و این پیامی است برای کسانی که می‌خواهند راهی به سوی پروردگار خویش در پیش بگیرند، ولی در کنار آنان که نماز شب می‌گزارند، کسانی که شب‌ها برای خدمت به مردم بیدارند، آن‌هایی که شبانه‌روز برای خدمت به مردم می‌دوند، آن‌هایی که برای خدمت به فرزندان امت خویش کار و تلاش می‌کنند نیز منظور آیه شریفه هستند.

و شما ای جوانان! ای مردم این کشور عزیز! شما این خط را [از امام علی(ع)] الهام گرفته و دنبال می‌کنید. پس شما این افتخار را دارید که الگوی مردم دیگر مناطق باشید.