بین رهبران سوریه و برخی از رهبران فلسطین، این وضع به حد فاجعهبار نرسید. تلاشهای بسیاری شد برای ایجاد ارادهای ملی، که همسو با اراد? واحد عربی باشد و در نتیجه با تحقق همبستگی عربی، از یک سو به فلسطینیان ضمانت داده شد و از سوی دیگر، فلسطینیان موظف به رعایت نظم و انضباط و تعریف روابط دقیق و مشخص با لبنان شدند و بدینترتیب، مشکل در مرحل? نهایی قرار گرفت.
جناب امام! پس از این بررسی همهجانبه در مورد مسئل? لبنان، بگویید که آیا با توجه به نقش عربستان سعودی در چیره شدن بر هم? دشواریها و پایان دادن به مشکل و خصوصاً با توجه به اینکه شما پیگیر هم? تحولات هستید و با آنها سروکار دارید، آیا میتوان گفت: بحران لبنان در مرحل? پایانی قرار دارد؟
عربستان در پایان دادن به مشکل لبنان نقشی اساسی داشته است. علتش این است که به خاطر اختلاف میان مصر و سوریه، مدیریت عربی شکل نگرفت و دشمن نیز از این اختلاف سوءاستفاده میکرد و در بین مقاومت فلسطین تردیدافکنی میکرد. اختلاف میان آنها سبب میشد برخی از دولتهای تندرو عربی از دشمنی مصر و سوریه سوءاستفاده کنند و نیرو و تجهیزات به صحن? لبنان بفرستند و گذشته از آن، تبلیغات منفی بر ضد سوریه به راه بیندازند.
نزدیک بود لبنان علناً به میدان جنگی میان اعراب تبدیل شود. عربستان انگشت روی علت اصلی گذاشت؛ یعنی اختلاف مصر و سوریه. آنها که قبلاً نیز تلاشهایی کرده بودند، دوباره تلاش را آغاز کردند. وقتی عربستان توانست اختلاف بین مصر و سوریه را حل کند و به عنوان طرف اصلی وارد بحران لبنان شد و برنتافت که چنین مشکلی در نتیج? وجود آن شکافها پدید آید، هم? آن شکافها برطرف شد. دیگر دشمن و تندروهای هم? طرفها نتوانستند از این وضع سوءاستفاده کنند و عاملی ایجاد کنند که به استمرار و گسترش جنگ در لبنان بینجامد. بنابراین، عربستان با ایجاد موضع یکپارچه میان مصر و سوریه و به دنبال آن ایجاد موضع یکپارچه میان طرفهای مربوط به بحران و همچنین با وارد شدن به مسئل? بحران به عنوان طرف اصلی، توانست در زمان مناسب راهحلی مناسب برای بحران ارائه دهد، زیرا بحران لبنان در این مرحله بزرگتر از توان لبنان ولی کوچکتر از امکانات جهان عرب بود و اگر در حل بحران تأخیر میکردیم، بحران از توان جهان عرب نیز فراتر میرفت.
در نتیج? این بحران یا فاجع? مرگبار، در لبنان عدهای با قحطی روبهرو هستند. بنا بر گزارشهای بازرسان، حدود 1300 هزار نفر در لبنان با خطر قحطی و گرسنگی روبهرو هستند. بهترین راهحل برای مقابله با این خطر چیست؟
حقیقت این است که مسئل? توسعه در لبنان که در تخصص رئیسجمهور لبنان، آقای سرکیس است، هرچند ضروری و فوری است، به زمان نیاز دارد که حداقل آن یک سال است. بنابراین، از الان تا حداقل نه ماه دیگر، خانوادههای آواره و کارگرانی که کار خود را، یا بازرگانانی که محل کار خود را، و خانوادههایی که مرد یا نانآور خود را از دست دادهاند، بدون شک با بحران حاد اجتماعی روبهرو میشوند که راهحل آن فقط کمکرسانی فوری است نه توسعه، زیرا توسعه به زمان نیاز دارد و کمکرسانی تنها مسئل? ضروری است که کشورهای عربی و بهطور کلی دنیا باید به آن توجه داشته باشند.