موضوع: گفتوگوی مطبوعاتی – نبودِ عدالت اجتماعی و سیاسی و توسعهای در لبنان جامعهای شکننده پدید آورده است
مکان و تاریخ: مدین? منوره، 9/12/1976.
مناسبت: سفر امام صدر به عربستان برای ملاقات با رهبران این کشور و درخواست کمک برای برقراری آشتی میان مصر و سوریه با هدف متوقف کردن جنگ در لبنان.
منبع: روزنام? المدینةالمنورة، 9/12/1976؛ کتاب حوارات صحفی?(2)، مرکز مطالعات و تحقیقات امام موسی صدر.
متن
مصاحبه کردن با کسی که تنها یک بعد سیاسی یا دینی دارد، مأموریت آسانی نیست، چه برسد به مصاحبه کردن با کسی که ابعاد گوناگون سیاسی و دینی و امروزی دارد که چنین مصاحبهای مأموریتی سنگین (اگر نگوییم دشوار) است.
وقتی باخبر شدم امام صدر در مدینه است، گوشی تلفن را برداشتم تا درخواست ملاقات کنم. این از خوششانسی من بود که خودش گوشی را برداشت. به او گفتم روزنام? المدینة از ملاقات با شما خوشحال میشود. با سادگی دوستداشتنی پاسخ داد: مگر کسی هست که گفتوگو با المدینة را دوست نداشته باشد؟ موعد ما زود معلوم شد: ساعت نه و نیم. ولی من ساعت نه و ربع نزد او بودم. او به زیباترین شکل به ما خوشامد گفت. پیش از آنکه وارد اصل گفتوگو شوم، میخواهم سخنی بگویم: امام موسی صدر وقتی صحبت میکند، ممکن نیست کلمهای بدون اراده از دهانش خارج شود. او به کلماتی که به کار میبرد و حتی میتوانم بگویم به جایی که سخنش را پایان میدهد، بسیار توجه دارد. عظمت جادوی سخن او نیز از همینجاست.
در ابتدای گفتوگو ممکن است ما را از جزئیات بحران لبنان آگاه کنید؟ حضرتعالی از کسانی هستید که از همان ابتدا به آن آگاهاند.
عوامل لبنانی بحران عواملی دیرینه است که با عوامل جدید و عواملی عربی و عواملی بینالمللی همراه شده است. عوامل دیرین? لبنان در ترکیب جامع? لبنان خلاصه میشود. لبنان نظامی فرقهای دارد و توجیه ظاهری این نظام، پاسداری از حقوق گروههای مختلف و پایمال نشدن این حقوق است. ولی علت واقعی این نظام، آن است که برخی پیروان فرقههای لبنان از شهروند عادی بودن احساس نگرانی میکنند و میخواستند موجودیت سیاسی خود را حفظ کنند و برای پاسداری از موجودیت سیاسی خود پستهای معینی را در دولت در انحصار خود درآورند. این پستها آنان را حمایت و از حذف شدنشان جلوگیری میکند. این کار، یعنی انحصاری بودن امتیازاتی خاص، واکنشهایی میان همه فرقههای دیگر پدید میآورد و در نتیجه حس وطنپرستی ضعیف میشود و برخی شکافها در جامعه پدید میآید و نارضایتی افزایش مییابد. مفهوم قومگرایی، ادیان و وابستگیهای سیاسی در لبنان با مفهوم آن در دیگر کشورها متفاوت است، زیرا رشد حس قومگرایی در لبنان به زیان حس ملیگرایی است. به دیگر سخن، نبود عدالت اجتماعی و سیاسی و فراتر از آن، نبود عدالت در مسائلی همچون توسعه