در جایگاه یکی از طرفهای درگیر، وارد ماجرا کنند. آنان از تیرگی روابط مصر و سوریه نیز سوءاستفاده کردند که موجب شد مصر در جبه? مقابل سوریه قرار گیرد و همین امر عامل اصلی ایجاد شکاف در جهان عرب بود که از آن سخن گفتیم.
امّا مصر همچون گذشته قرارگاه اعراب خواهد بود و با ایفای نقش خود، با جدیت وظایف و مسئولیتهای خود را ادا خواهد کرد.
گفته میشود که پاسخ سریع هم? طرفها به درخواست آتشبس به خاطر آن است که تهدیدی مبنی بر اعزام نیروی نظامی از الجزایر، عراق و مصر به لبنان مطرح شده بود. ممکن است توضیحاتی در تأیید یا نفی این ادعا بیان کنید؟
این گفته نیز از سخنان تحریکآمیزی است که برخی از طرفهای درگیر بدون توجه به نتایج و تأثیرات آن مطرح کردهاند. این اظهارات غیرمسئولانه بیشتر به لجبازی کودکان یا کینهتوزیهای قبیلهای شباهت دارد و بیانگر احساسات شخصی و احساسی افراد است که با منافع ملتها و مواضع اصولی ارتباطی ندارد. من در آخرین مراحل پیش از آتشبس از نزدیک حضور داشتم و چنین تهدیدی -نه قبل و نه پس از آتشبس- هرگز وجود خارجی نداشته است. ضمناً هنوز از یاد نبردهایم که در سپتامبر 1970 و هنگامی هم که آن مشکلات برای مقاومت فلسطین پیش آمد، سخن از اینگونه تهدیدها به میان آمده بود.
نظر شما دربار? اظهارات اخیر ادوارد غره (نمایند? لبنان در سازمان ملل) در جلس? مجمع عمومی چیست که مسئولیت هم? وقایع لبنان را متوجه فلسطینیان دانسته است؟
به عقید? من این اظهارات، بیانگر نظر گروهی از لبنانیان است و درواقع برخی از سردمداران سیاسی جناح راست آن را از زبان وی بیان کردهاند و هرگز نمیتوان آن را رأی و نظر هم? لبنانیان به شمار آورد.
شکی نیست که حضور فلسطینیان در لبنان، پیامدهای سیاسی و اجتماعی ویژهای در لبنان به وجود آورده است، امّا دشمن صهیونیست مسئولیت اصلی را در این خصوص برعهده دارد، زیرا اسرائیل نیتهای پلیدی، هم برای لبنان و هم برای فلسطین در سر میپروراند و درواقع میخواهد دو مسئل? مهم و مقدس جهان عرب، یعنی قضی? فلسطین و همزیستی در لبنان، در برابر هم بایستند و یکدیگر را نابود کنند. از?این?رو، این رژیم توسعهطلب، از ابتدای شکلگیری، ابتدا زندگی در جنوب لبنان را مختل کرد و با تجاوزهای خود اهل جنوب را آوار? حوم? بیروت کرد و پس از آن به جنگ با اعراب ادامه داد تا باقیماند? سرزمین فلسطین را تصرف و اهل آن را آواره کند. سپس برضد لبنان جنگ روانی، تبلیغاتی و سیاسی به راه انداخت و در جنگ داخلی لبنان هم بهطور فعال حضور داشت و از هر فرصتی برای ایجاد شکاف و تفرقه در هم? جبههها استفاده کرد. با هم? اینها آیا میتوان گفت که اسرائیل در وقایع لبنان نقشی ندارد؟
البته در کنار هم? اینها باید به زمینههای بروز بحران در لبنان نیز توجه کرد که عبارت است از وجود محرومیت اجتماعی و سیاسی در میان قشرهای گسترد? ملت لبنان و طبیعی است که فقر و ذلت همواره زمینه یا فضا را برای بروز جنگ و ناآرامی در جوامع مهیا میکند. محرومیت زمینهساز جنگ