تا مدتی آرام گرفت. بنابراین، ما با یک دست اسلحه داریم و در دست دیگر، همان طور که یاسر عرفات در سازمان ملل گفت «شاخ? زیتون را حمل می کنیم.» ما نه پیرو هیتلر هستیم و نه پیرو گاندی. ما تابع محمد و علی و حسینیم.
لغو رژیم مذهبی در لبنان
سؤال چهاردهم: گفته شده است که طرح لائیکی دارای یک بعد مترقی است که راه را برای اکثریت مسلمانان باز می کند و قانون تحمیلی که همیشه باید رئیس جمهور مسیحی باشد، از بین می رود. آیا این طرح که از طرف چپ گرایان عنوان گردید، به همین منظور بود یا بهمنظور مبارزه با دین؟ در صورت نخست، مبارزه با چنین پیشنهادی یعنی چه؟ و در صورت دوم، کدام دین؟ دین آقای رشید کرامی؟ یا دین آقای کامل الاسعد؟
امّا حقیقت چیز دیگری است. زیرا ما و هم? مسلمانان غیرحزبی لبنان نیز، ضد مسیحی بودن رئیسجمهوری همواره اقدام می کردیم و این قانون استعماری را ظالمانه می دانستیم. ما همواره فریاد برمی آوریم که رژیم مذهبی در لبنان باید لغو شود، ولی طرح لائیکی، یک بحث و مسئل? تازه ای بود که چپ گرایان مطرح کردند. یادآوری این نکته لازم است که اساساً کشور لبنان یک کشور لائیک است، چون نه حکومتش «ظل اللّه » است و نه قوانین از کتاب های مذهبی سرچشمه می گیرد. تنها حکومت و تسلط دین، در احوال شخصی یعنی ازدواج و طلاق و میراث است. و بنابراین، برای باقی ماندن مذهب در لبنان بهعنوان یک زمینه که در آینده بتوان آن را گسترش داد، چاره ای جز این نیست که در ابتدا و انتها افراد با دین سروکار داشته باشند. در ولادت که از ازدواج نشئت می گیرد و در مرگ که با ارث ارتباط پیدا می کند، باید این احکام حفظ شود. همانطور که گفتیم، چپ گرایان در مسئل? لائیکی با فالانژیست ها همراه بودند و اساساً این مسئله همیشه از طرف مسیحیان مطرح بوده است. بنابراین، ما همیشه برای از بین بردن رژیم مذهبی تلاش می کردیم، ولی هیچ گاه برای الحاد و کفر و از بین بردن حتی حداقل روابط انسان ها با خدا، تلاش نخواهیم کرد. رشید کرامی و کامل الاسعد، هردو زندگی لائیکی دارند و هیچ کدام از آنها مورد حمایت و یا مقتدای ما نبوده و نخواهند بود.
رابطه با رهبری فلسطین
سؤال پانزدهم: و امّا دربار? موقف مقام رهبری شیعیان در برابر رهبران فلسطینی و رهبران فتح و به خصوص شخص یاسر عرفات باید بگویم که نهضت مقاومت فلسطین و به خصوص سازمان فتح همواره مورد حمایت بی دریغ مقام رهبری شیعیان بوده است، زیرا همانطور که گفتیم، فتح برای آزاد کردن فلسطین از شر مطلق تلاش می کند. یاسر عرفات دوست نزدیک و صمیمی موسی صدر است. آنها با یکدیگر تماس ها و ملاقات های فراوان دارند و یاسر عرفات در ملاقات با هیئت نمایندگی علمای ایران گفت: «اگر موسی صدر نبود، شیعیان با ما مبارزه داشتند و یا حداقل بی طرف بودند.»
و امّا موضع مقام رهبری نسبت به سوریه. روابط ما با سوریه بسیار گرم و براساس علایق متقابل استوار است، ولی این بدین مفهوم نیست که ما با روش سوریه صددرصد موافقیم. ما همواره سوریه را نصیحت می کردیم، نهتنها برای حفظ روابط دوستی میان سوریه و فلسطین کوشش می کردیم که در برابر