نکرده‌اند که وابسته به «ملی‌گرایان آزاد» باشند.

نمایندگان منطقۀ متن خواستار آن هستند که اردوگاه تل الزعتر به مکانی دیگر منتقل شود. به نظر شما آیا چنین کاری انجام خواهد شد؟

نه. من نیز با آن موافق نیستم و فایده‌ای هم در این کار وجود ندارد، زیرا این کار لوث کردن این مشکل است: چرا تل الزعتر و نه شاتیلا؟ چرا تل الزعتر، نه اردوگاه صور یا اردوگاه رشیدیه؟ تکلیف ملت لبنان همواره این بوده و هست که زندگی خود را بر این اساس تنظیم کند که با دشمن خطرناکی به نام اسرائیل روبه‌روست و هر روز با مشکلاتی دست به گریبان است و فلسطینیان، در لبنان جایی برای ماندن ندارند و از این رو، تلاش می‌کنند به کشورشان بازگردند. آنان بعد از ناامید شدن از راه‌حل مسالمت‌آمیزی که از سال 48 تا 67 به مدت بیست سال در انتظارش بودند، اکنون می‌کوشند از راه نظامی به وطن خود برگردند. باید روابط خودمان را با این گروه‌ها سامان‌دهی کنیم. آیا آنان را از خود دور کنیم؟ آن‌ها را کجا جا دهیم؟ اصلاً چرا آن‌ها را برانیم؟ چون این منطقه، منطقه‌ای مسیحی است؟ چنین منطقی مردود است. مسیحیان عرب و به‌طور خاص مارونیان سزاوارترین مردم به مسئلۀ فلسطین و تواناترین مردم برای ارائۀ مسئلۀ فلسطین به دنیا هستند. از این رو، باید نوعی گفت‌وگو و مذاکره و توافق‌نامه ایجاد کرد و آن را به اجرا درآورد تا تنش‌ها باقی نماند، تا بتوانیم به دنبال راهی برای انت قال آن‌ها باشیم. دسترسی به این امر دشوار است و اجرای آن دشوارتر، زیرا نوعی تنش پدید می‌آورد و متأسفانه مطرح کردن این موضوع، اصلاً نظر من نبوده است.

ولی شما با این مسئله مخالفید.

البته.

نظر شما دربارۀ رشید الصلح و کابینۀ او چیست؟

من معمولاً می‌کوشم از ورود به بحث‌های سیاسی بپرهیزم، زیرا من علی‌رغم همۀ آنچه انجام می‌دهم، فکر نمی‌کنم به سیاست مشغول باشم. از این رو، معیار داوری من دربار‌ۀ افراد، عملکرد آن‌ها و پاسخ‌گویی آن‌ها به مطالبات مردم و ملت است. ترجیح می‌دهم وارد این بحث نشوم.

بسیاری می گویند موضع کمال جنبلاط دربارۀ این معرکه، موضعی لبنانی نبود. نظر شما چیست؟

باید آن را ثابت کنند. من همان‌طور که گفتم، سیاستمدار نیستم تا دربارۀ ارزیابی سیاستمداران صحبت کنم. من به کمال جنبلاط احترام می‌گذارم. پیشینۀ او نشان می‌دهد که لبنانی است و در مناسبت‌های گوناگون و در روزهای محنت و مانند آن به لبنان خدمت کرده است. من از همۀ آنچه که پیش آمد و به خشونت و دوری او از دیگران انجامید، متأسفم.

آیا فکر می کنید که دستگیری کتائب یا منزوی کردن کتائب کار معقولی است؟

درحقیقت بخشی از کار ما در کمیته این است که به‌دور از سیاسی کاری و بدون در نظر گرفتن مصلحت یک گروه، به دنبال راه‌حل باشیم. من ترجیح می‌دهم این مباحث به هیئتی معین واگذار شود، زیرا من با همکاری این هیئت فعالیت می‌کنم و می‌توانم نظر خاص خودم در این امور را مطرح کنم. امیدواریم بتوانیم علل و عوامل پدیده‌های دردناکی را که رخ داد، برطرف کنیم.