گام به گام با امام موسی صدر

جلد: 3
صفحه: 325

نقد و نظر دکتر صبحی صالح

استاد حقوق و شریعت اسلامی دانشگاه لبنان

بسم الله الرحمن الرحیم

برادران، جناب وزیر مرا بیش از آنچه سزاوار باشم ستود، وقتی مرا اهل جهاد نامید، و به من بیش از آنچه سزاوار باشم ستم کرد، وقتی پنداشت من طرف‌دار ناسیونالیسم عربی، چه نژادی و چه ملیتی‌ام. در حالی که من این مسافت را پیموده ام تا در اینجا با برادران مسلمانم -?و نمی گویم برادران عرب?-

دیدار کنم. برای آنکه همگی سخنی یک‌پارچه داشته باشیم و برای آنکه فقط برای خدا و در راه خدا کار کنیم. شایسته است من برای روشن ‌شدن حقیقت، توضیح دهم که مقصودم از این سخنان چه بود که باز هم تکرار می کنم که منظور من فقط همان بود نه چیز دیگر. مقصودم چه بود؟ فقط می خواستم تذکر بدهم که برخی از تعابیری که ما شتاب‌زده و تحت تأثیر دیگران به کار می بریم، چه بازتابی دارد و حقایقی دیگر غیر از آنچه مراد گوینده است، به ذهن ما می آورد. به‌ویژه آنکه همه می دانیم ما در اینجا گرد هم آمده ایم تا با اندیشه های اصیل و بنیادین خود آشنا شویم. نخستین ویژگی و شاخص? اندیش? اصیل این است که گویا و رسا باشد، زیرا کسی که تعابیر غیر اصیل به کار ببرد، بی گمان، پس از مدتی سخنان او با ابهام و پیچیدگی روبه‌رو می شود و دیگر نه او می تواند بحث خود را ادامه دهد و نه شنونده می تواند مقصود او را دریابد.

من هنوز تکرار می کنم که ای برادران، تعبیرهای استشراقی بسیاری در ما تأثیر گذاشته است، تا جایی که اصالت در تعبیر خود را از دست داده ایم. وقتی تعبیری عربی داریم - زبان قرآن نیز عربی روشن است - آیا قبول نداریم که بهتر است از آن استفاده کنیم، زیرا به قرآن نزدیک تر است؟ آیا جا دارد دربار? این مسئله اختلاف داشته باشیم؟ فکر نمی کنم کسی با این مسئله مخالف باشد. اینکه این مسئله را جنجالی کنیم و بگوییم می خواهیم دربار? عرب در مقابل غیر عرب صحبت کنیم، این چیزی است که به ذهن هیچ‌یک از ما خطور نکرده و، به‌طور خاص، اصلاً به ذهن من نرسیده است. بنابراین، امیدوارم و از جناب وزیر خواهش می کنم که از الآن هدف ما هنگام سخن ‌گفتن تا جایی که ممکن است متمرکز بر زبان عربی روشن و واضح باشد، نه آنکه بخواهیم وارد مباحث لغوی شویم، زیرا گفتم و تکرار می کنم که اینجا جای مباحث لغوی نیست. ولی همان‌گونه که علمای ما گفته اند، بدون دقت در عبارات لغوی نمی توان حقایق شریعت را فهمید. بنابراین، خواهش می کنم سخنان ما نادرست برداشت نشود. هدف و غایت سخنان هم? ما جز خدمت به اسلام و دعوت به تقویت و تحکیم اندیش? اسلامی نیست. متشکرم.

نقد و نظر دکتر محمود منصور

نمایند? اتحادی? عرب

بسم الله الرحمن الرحیم

من نمی‌خواهم بحثی را ارائه دهم، بلکه تحلیل من در جهت اهداف و مسائل موجود در سازمانی است که من نمایند? آن در این نشست محترمم. در ابتدا دوست دارم این نکته را روشن کنم، پیش از آنکه کارمندی مسئول در اتحادی? کشورهای عربی باشم. من مسلمانم و، از این رو، تأکید می کنم که ما مسلمانان کشورهای عربی تشکیل اتحادی? عرب را نپذیرفتیم جز برای اینکه مرحله و گامی باشد به سوی دستیابی به سازمانی اسلامی برای رسیدگی به امور هم? کسانی که به یگانگی خداوند و رسالت