چارچوب کلی رفتار و عملکرد آن‌ها یکسان بوده، ولی در جزئیات با یکدیگر تفاوت‏هایی داشته است. یکی از آن‌ها راه قیام و خروش را در پیش می‏گیرد، مانند امام حسین؛ دیگری حکومت و تدبیر را در دست می‏گیرد، مانند امام علی بن ابی‌طالب؛ دیگری به فعالیت فرهنگی می‏پردازد، مانند امام صادق؛ دیگری مشارکت را در امور حکومت می‏پذیرد، مانند امام علی بن موسی الرضا؛ و برخی به حبس ��دن در پادگان یا زندان تن درمی‏دهند. بنابراین، با توجه به این نمونه‏ها، می‏توان زندگی این پیشوایان را به دوره‏ها و مسئولیت‏های خاص تقسیم‏بندی کرد که همگی به منظور حفظ امت و اسلام و همچنین، منعکس کردن این رفتارها و فهم‏ها بر واقعیت‏های زندگی عمومی فرد مسلمان بوده است. آنان این فهم و رفتار را از راه‌هایی متفاوت، همچون حکومت یا پند و اندرز یا تأسیس مکتب ایدئولوژیک مخالف یا برپایی جبهه‏ای مخالف مبتنی بر فهم عمیق و دقیق از اسلام (قیام امام حسین)، به مردم انتقال داده‏اند.
به‌طور کوتاه می‏توان گفت که ایفای رسالت الهی از رهگذرهای گوناگون صورت می‏گیرد، که در اسلام برخی از آن‌ها اجتهادی است و باید از راه دلیل‏های عقلیِ قانع‏کننده شناخته شود، زیرا انسان اگر در پرتو دلیل قطعی به چیزی باور پیدا کند، این باور او قوی‏تر و استوارتر از باوری است که مبتنی بر تقلید باشد و ما این حقیقت را با تمام وجود خود درک می‏کنیم و همواره در تعاملات خود در زندگی می‏بینیم که وارد مرحله و فصلی دیگر از مراحل و فصول جامع اسلام می‏شویم.