زندگی‌نامه‌ رجال‌ شیعه‌ را در حوزه‌ دین‌ و ادبیات‌ در بر دارد.

همچنین‌، با مطالعه‌ کتاب‌ تأ‌سیس‌ الشیعة‌ الکرام‌ لفنون‌ الإسلام نوشته‌ سیدحسن‌ صدر عاملی، می‌توانیم‌ تلاش‌ خستگی‌ناپذیر بسیاری‌ از بزرگ‌مردان‌ شیعه‌ را در عرصه‌ دین‌ و ادب‌ مشاهده‌ کنیم.

لبنان‌ از زمان‌ طلوع‌ اسلام‌ و پیش‌ از تمام‌ کشورهای‌ اسلامی، غیر از مدینه‌ منوره، سکونتگاه‌ شیعیان‌ بوده‌ است. علت‌ گسترش‌ تشیع‌ در لبنان‌ و سوریه‌ این‌ است‌ که‌ پرچم‌داران‌ دعوت‌ به‌ اسلام‌ در این‌ منطقه‌ شیعیانی‌ مانند ابوذر غفاری‌ بوده‌اند. دیگر اینکه‌ منطقه‌ شامات تبعیدگاه‌ صحابه‌ و تابعین‌ بزرگی‌ بود که‌ به‌ خلفا و حکام‌ آنان اعتراض‌ شدید داشتند و بیشتر آنان‌ مانند مالک‌ اشتر و حجربن‌عدی‌ و عمربن‌حمق‌ و غیر این‌ها شیعه‌ بودند. حتی‌ دو نفر اخیر در شام‌ به‌ شهادت‌ رسیدند و همان‌جا همراه‌ با یارانشان‌ دفن‌ شدند. سپس‌، واقعه‌ تاریخی‌ و مشهورِ‌ صفین و بعد از آن‌، مصیبت‌ شهادت‌ امام‌ حسین، سید الشهدا(ع)، به‌ وقوع‌ پیوست. تا اینکه‌ حکومت‌ حمدانیان‌ و بنی‌عمار تأ‌سیس‌ شد و دورانی‌ طلایی‌ را برای‌ شیعیان آن‌ منطقه‌ رقم‌ زد. اما به‌ دنبال‌ آن، هفت‌ قرن به‌ ظلم‌ و آوارگی‌ و سوزاندن‌ و قتل‌ گذشت.

عده‌ شیعیان‌ لبنان‌ حدود 645 هزار نفر است، اما شیعیان مهاجر لبنانی در آمریکای‌ شمالی‌ و جنوبی و آفریقای‌ غربی و لیبی و خلیج‌ و استرالیا و غیر این‌ها به حدود 150 تا 200 هزار نفر می‌رسند. شیعیان‌ لبنان‌ بیشتر در جنوب و بقاع و بیروت‌ و برخی‌ مناطق‌ شمالی‌ تمرکز دارند.

گفتنی‌ است‌ سنت نظام‌ در لبنان‌ بدین‌ شکل‌ است‌ که‌ رئیس‌ پارلمان لبنان‌ شیعه‌ است‌ و طبق‌ قانون، 19 نفر از 99 نماینده‌ مجلس‌ را شیعیان‌ تشکیل‌ می‌دهند. همین‌ نسبتِ 19 به 99، حدود 20 درصد، حق‌ طبیعی‌ شیعیان‌ در وزارتخانه‌ها و پست‌های‌ دولتی‌ و بخش‌های‌ مختلف‌ زندگی‌ عمومی‌ است.

همچنین، در همه‌ مناطق‌ شیعه‌نشین، مسجدها و انجمن‌های‌ فرهنگی موجود است که‌ حسینیه نام گرفته است. شیعیان ‌80 عالم‌ دینی‌ و دادگاه‌های‌ شرعی‌ جعفری، چه بدوی‌ و چه تجدیدنظر، دارند که همراه با دادگاه‌های‌ شرعی‌ اهل‌ سنت‌ زیر نظر شورای قضای اسلامی فعالیت می‌کنند.

‌گفت‌وگو همچنان‌ ادامه‌ داشت و امام‌ موسی‌ صدر به‌ پرسش‌های‌ من‌ درباره‌ شیعه‌ جواب‌ می‌داد تا خواننده‌ بتواند شناختی‌ جامع‌ از این‌ مذهب‌ پیدا کند، مذهب‌ بزرگی‌ که‌ پیروان‌ آن‌ نقش‌ مهمی‌ در مراحل‌ مختلف‌ تاریخ‌ اسلام‌ ایفا کرده‌اند. طبیعی‌ بود که‌ بعد از این‌ شناخت، سخن‌ از مجلس‌ اعلای‌ شیعیان‌ به‌ میان‌ آید. این‌ مجلس‌ همان‌ مجلسی‌ است‌ که‌ امام‌ موسی‌ صدر ریاست‌ آن‌ را بر عهده‌ دارد و برای‌ اولین‌ بار در مقام‌ نماینده‌ این‌ مجلس‌ در پنجمین‌ همایش‌ مجمع‌ پژوهش‌های‌ اسلامی‌ در قاهره‌ شرکت‌ کرد.

پیش‌ از آنکه‌ از این‌ مجلس‌ صحبتی‌ به‌ میان‌ بیاوریم، نگاهی‌ گذرا بر فِرَقِ‌ دینی‌ در لبنان‌ و مجلس‌هایشان‌ بیندازیم. در لبنان‌ شانزده‌ فرقه‌ دینی‌ وجود دارد. هر فرقه‌ مجلسی‌ دارد که‌ سامان‌دهی‌ امور دینی‌ و مدیریت‌ اوقاف‌ و مؤ‌سسات‌ اجتماعی‌ آن فرقه را عهده‌دار است. انگیزه‌های‌ حقیقی‌ از تشکیل‌ این‌گونه‌ مجالس‌ و تشکیلات‌ در لبنان، سه‌ مورد است:

1. تنظیم‌ امور دینی و عبادتگاه‌ها و اوقاف، که‌