حالی که سوره بزرگی است. در تفسیر آن آمده است که این سوره به‌منزله ثلث قرآن است، یعنی ثواب خواندن سوره اخلاص، معادل ثلث قرآن است. این سوره حقیقت خداوند را در حد معرفت بشری توضیح می‏دهد و از این رو، می‏توانیم همه صفات خداوند را از رهگذر این سوره بشناسیم.

« ﴿ قُل هُوَ اللهُ أحَدٌ ﴾ .» بگو او، یعنی کسی که درباره او سؤال می‏کنید، اللهِ احد است. دوست دارم کلمه «الله» را برایتان شرح دهم. روشن است که الله یعنی آفریننده آسمان‏ها و زمین. ولی مفهوم الله در نظر امت‌های پیشین، با مفهوم الله از نظر ما تفاوت داشت. پیشینیان الله را به‌گونه‏ای که ما می‏شناسیم، نمی‏شناختند. در ابتدای آفرینش بشر، انسان‌ها گمان می‏کردند که الله موجودی مانند من است، یا مانند پدرم یا جدم، یا مانند پادشاه است. تحلیل پیچیده و مبهمی از خداوند داشتند و این مسئله برایشان روشن نبود.

از نظر یهود، الله مظهر قدرت و طغیانگری و سلطه داشتن بود. مسیحیان، الله را به معنای پدر می‏دانستند، یعنی همان‌گونه که پدر به‌وجودآورنده خانواده و روزی‏دهنده و مربّی آن است، خداوند نیز پدر است و آفریننده هستی و روزی‏‏دهنده و مربی آن است. اما در اسلام، واژه «الله» به اوج معنای خود رسید. از نظر ما، الله دربردارنده همه کمالات است : «لَهُ الأسماءُ الحُسنی وَالأمثالُ العُلیا.» هر کمالی که شما تصور کنید، در الله وجود دارد. بنابراین، الله صاحب قدرت، رحمت، عزّت، زیبایی، جاودانگی، چیرگی، محبت، مهربانی، رأفت، روزی‌دهی و هر کمال دیگری که تصور کنید، است. همه کمالات، در بالاترین مرتبه خود، در الله وجود دارد. بنابراین، الله سرچشمه همه نیکی‏ها و کمالات است. الله نام موجودی است که همه کمالات را در خود دارد. خوب، «قُل هُوَ»، بگو آن کسی که درباره او می‏پرسید : «هُوَ اللهُ أحَدٌ.» درباره معنای أحد بحثی هست که خواهش می‏کنم به آن توجه کنید. فرق أحد و واحد چیست؟ خدا واحد و أحد است. واحد به معنای یک در برابر دوست. پیشینیان به دو خدا ایمان داشتند. قرآن می‏گوید : خدا یکی است، نه دو تا. برخی از مسیحیان به سه خدا ایمان داشتند. قرآن می‏گوید : خدا یکی است، سه تا نیست. برخی از فیلسوفان قدیم، قایل به تعدد خدایان تا ده خدا بودند. قرآن می‏گوید : خدا یکی است، نه ده تا. برخی دیگر از پیشینیان تعداد خدایان را بسیار می‏دانستند و می‏گفتند : جنگ خدایی دارد، صلح خدایی دارد، نان خدایی دارد، زیبایی خدایی دارد، زن خدایی دارد و به همین ترتیب، هر موجودی در جهان هستی برای خود خدایی دارد. این تفکر چیزی فراتر از چندخدایی بود. قرآن می‏گوید این تفکر درست نیست. تعدد خدایان اشتباه است و خدا یکی است. در اینجا واحد در مقابل دو و سه و چهار و پنج و... بیست است. مفهوم واحد روشن است.

ولی أحد بودن غیر از واحد بودن است. خدا هم واحد است و هم أحد. أحد یعنی چه؟ یعنی موجودی که نه جزء دارد، نه ترکیب و نه نسب. مثلاً انسان واحد است، ولی أحد نیست. چرا أحد نیست؟ زیرا انسان موجودی مرکب از سر، دست، پا، خون و... است. انسان از عناصر گوناگونی تشکیل شده است، مانند مواد فلزی، مواد فسفری و هزاران ماده دیگر. در تفکر فلسفی، انسان را حیوان ناطق می‏نامند، یعنی موجودی که هم جسم دارد و هم دهان و زبان. بنابراین، انسان موجودی مرکب از اجزای بسیار است، ولی الله مرکب نیست. انسان دارای نسب