موضوع: گفتوگوی رادیویی - اقدام عالم دینی برای خدمت به محرومان و رنجدیدگان، برگرفته از ژرفای آموزههای دینی و وظیفه و تکلیف اسلامی است
مکان و تاریخ: بیروت – 23/9/1976.
مناسبت: این مصاحبه با خبرنگار رادیو تونس انجام شد.
منبع: مجل? صوت المحرومین، شمار? 3.
گزید? متن
این مصاحبه را صالح جفام، روزنامهنگار و مجری رادیوی تونس انجام داد. خبرنگار تونسی از نقش امام که عالمی دینی است، در رهبری جنبشی برای رفع مظلومیت و محرومیت سؤال میکند.
میتوان جنبش محرومان را پدیدهای نوظهور دانست، به این علت که دور? رکود دینی چندین قرن در جوامع ما ادامه یافته بود. امّا درواقع خدمترسانی علمای دین به محرومان و رنجکشیدگان، برخاسته از آموزههای دین، بلکه از واجبات و تکالیف دینی است. در این خصوص کافی است به سور? ماعون در قرآن کریم توجه کنیم که افراد بیتوجه به امور تهیدستان، یتیمان و رنجدیدگان را مؤمن نمیداند. در این سوره میخوانیم: «أَرَأَیْتَ الَّذِی یُکَذِّبُ بِالدِّینِ فَذَلِکَ الَّذِی یَدُعُّ الْیَتِیمَ وَلَا یَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْکِینِ.»[38]
در ادامه، قرآن کریم افرادی را که نماز میخوانند، امّا به نیاز همسای? خود توجه نمیکنند، با ریاکاران برابر دانسته و میفرماید: «فَوَیْلٌ لِّلْمُصَلِّینَ الَّذِینَ هُمْ عَن صَلَاتِهِمْ ساهُونَ الَّذِینَ هُمْ یُرَاؤُونَ وَیَمْنَعُونَ الْمَاعُونَ.»[39]
بنابراین، یکی از آموزههای دین ما توجه به امور محرومان است و معنای آن فقط توجه به فرد نیست، بلکه بعد اجتماعی هم مدنظر است. یعنی نظام اجتماعی و جامعه و فضایی ایجاد کنیم که به فکر محرومان باشد و این از پایههای دین اسلام است. پس اسلام و ایمان به خدا بهطور کلی دو وجه دارد: یکی بعد الهی و دیگری بعد مردمی، که از هم جداشدنی نیستند. همانگونه که منکر خداوند، کافر و منحرف به شمار میآید، کسی هم که ادعای ایمان به خدا دارد ولی به مردم توجه نمیکند، او هم مؤمن نیست.
با توجه به این اصل میتوان گفت که جنبش ما، نهضت جدیدی نیست، امّا چون در دوران معاصر دین فقط به مجموعهای از عبادتها و رفتارهای شخصی میان انسان و خدا محدود شده بود، به نظر میآید که جنبش محرومان لبنان پدیدهای نوظهور است.
در جهان اسلام نهضتهایی مشابه جنبش محرومان به رهبری روحانیان وجود دارد. نظیر این جنبش در ایران و در دور? مصدق و بعد از آن پدید آمد. در مراکش و آمریکای جنوبی و دیگر مناطق هم مشابه آن را سراغ داریم. پس میتوان گفت که وجود این جنبشها غیرمعمول نیست و به نظر من
[38].?«آیا آن را که روز جزا را دروغ میشمرد دیدهای؟ او همان کسی است که یتیم را به اهانت میراند، و مردم را به طعام دادن بینوا وانمیدارد.» (ماعون، 1 - 3)
[39].?«پس وای بر آن نمازگزارانی که در نماز خود سهلانگارند؛ آنان که ریا میکنند، و از دادن زکات دریغ میورزند.» (ماعون، 4 - 7)