Print this page

گام به گام با امام موسی صدر

جلد: 3
صفحه: 331

زن نیز اگر هنگام عقد با شوهر شرط کرده باشد که طلاق به دست او باشد، می تواند خود را طلاق دهد. در این صورت زن می تواند خودش را از سوی مرد طلاق دهد، نه آن‌گونه که در سؤال مطرح شده است که زن مرد را طلاق دهد. پس از عقد نیز مرد می تواند این حق را به ملکیت زن درآورد و، بدین‌ترتیب، زن می تواند براساس این ملکیت خود را طلاق دهد.

لطفاً اگر ممکن است این بخش از سؤال را نیز پاسخ دهید که اگر اسلام دین برابری میان مرد و زن است، چطور اختیار طلاق به دست مرد است؟ این عادی نیست که زن فقط در حالت های معینی که برشمردید، اختیار طلاق داشته باشد. این نکته را نیز توضیح دهید.

زیرا مرد مسئول خانواده است و عموم آیات قرآن نیز این حق را به مرد داده است. حق طلاق برای زن فقط به‌طور استثنا و در قالب واگذاری حق به او ممکن است.

تذکر استاد محمد غزالی

حق طلاق برای زن که خلع نامیده می شود، در مقابل پرداخت مالی به شوهر است. در کتاب های اهل‌سنت این داستان نقل شده است که زنی از صحابه به نام خوله برای شکایت نزد پیامبر(ص) آمد و گفت: شوهرش را دوست ندارد و نمی تواند با او زندگی کند. پیامبر پرسیدند: آیا نقصی در دین او یافته ای؟ گفت: هیچ نقص در دین او نیافته ام، ولی از کافر شدن پس از اسلام آوردن بیزارم. آن زن دوست نداشت در زندگی با آن مرد، دچار نفاق و دورویی باشد، زیرا از او بیزار بود. پیامبر به او فرمود: باغی را که برای مهریه به تو پرداخته است، به او بازگردان. او گفت: آن باغ را به او بازمی گردانم. پیامبر نیز حکم به طلاق او کرد. این روایت در بخاری نیز آمده است. اجرای طلاق خلع در این موارد لازم است و به حکم قاضی صورت می گیرد. البته، علما اختلاف دارند. شافعی بر این عقیده است که خلع، فسخ عقد است و نظر برخی از فقها این است که باید طلاق جاری شود تا زن به معاشرت به کسی که از او بیزار است، مجبور نباشد. فقه اسلامی محدود به مذهب معینی نیست. فقه اسلامی رهاست و می توان با وجود اختلاف مجتهدان چیزی در آن یافت که موجب اصلاح مشکلات و چالش ها در هر جامعه ای باشد. از این رو، وقتی روابط زناشویی تیره شود و اصلاح آن ناممکن باشد، همان‌گونه که مرد می تواند زن را طلاق دهد، زن نیز می تواند خواستار ترک خانه و طلاق شود و قاضی حکم طلاق او را بدهد. البته، براساس آنکه مهریه ای را که گرفته بازگرداند و‌گرنه مسئله عبث می شود، یعنی مرد امروز مهریه را می پردازد و فردا زن می گوید از زندگی با او بیزارم و از این راه مهریه را به دست می آورد و می رود. از این رو، در این مسئله باید خسارت پرداخته شود یا مهریه ای که گرفته شده است، به همان شکل بازگردد. امیدوارم چارچوب طلاق خلع بررسی شود و اختلاف نظر فقهای مسلمان در آن جمع آوری شود. برخی از نظرها این است که زن حق دارد خانه ای را که از زندگی در آن به تنگ آمده ترک کند.

جناب استاد غزالی، نکته ای که توضیح دادید بسیار سودمند بود، هرچند هنوز به مسئل? مساوات که در سؤال آمده بود، پاسخی داده نشده است، چرا اصلاً حق طلاق به مرد داده شده و زن چنین اختیاری ندارد؟