موضوع: مقدمه کتاب ـ با هانری کربن، خاورشناس بزرگ
مکان و تاریخ: بیروت، 1966
مناسبت: امام موسی صدر مقدمه زیر را برای ترجمه عربی کتاب تاریخ فلسفه اسلامی نوشته هانری کربن نگاشته است. این کتاب را حسن قبیسی و نصیر مروه به عربی ترجمه کردهاند و امیر عارف تامر آن را ویرایش کرده و انتشارات عویدات در ماه ژوئن آن را به چاپ رسانده است.
منبع: کتاب تاریخ فلسفه اسلامی؛ مجله العرفان، جلد 1 و 2 سال، 1966
پس از چاپ این مقدمه در کتاب تاریخ فلسفه اسلامی، امام موسی صدر با افزودن پیشگفتاری آن را برای چاپ به مجله العرفان ارسال کرد. این مقدمه در کتاب نای و نی با همین عنوان درج شده است.
متن
با هانری کربن، فیلسوف بزرگ فرانسوی و استاد فلسفه در دانشگاه سوربن پاریس، نخستین بار با خواندن مقدمه جامع و ملاحظات ارزشمند وی بر کتاب فلسفه اشراق شیخ شهابالدین سهروردی آشنا شدم.
او چنان شیفته تحقیق در فلسفه اسلامی بود که 25 سال از عمر خود را در این وادی سپری کرده بود، چندانکه بر غوامض و تاریخ و تحولات این فلسفه آگاهی یافته بود. تقریباً نخستین بار بود که میدیدم در تاریخ مطالعات خاورشناسان، خاورشناسی در زمینه پژوهش درباره صدرالدین شیرازی، بنیانگذار حکمت متعالیه و متفکر نوآور در فلسفه اسلامی، آگاهی عمیق دارد. و در این زمینه رساله ارزشمندی از او خواندم. سپس با استادم، علامه عصر، سیّد محمدحسین طباطبایی، دیدار کرد و در پرسشهای متعدد او، که همراه پاسخهای استاد طباطبایی در مجله مکتب تشیع گرد آمده است، ژرفنگری او را دیدم که از سطح اندیشه همتایان خاورشناس او فراتر میرفت و نیز خلوص او را در عمل دیدم که این هر دو تحسین خواننده را برمیانگیزد.
کربن با دکتر سیّد حسین نصر، فیلسوف جوان و متعهد، مباحثات و تألیفات مشترک دارد. هرکه دکتر حسین نصر را بشناسد و وسعت اطلاع او را از فرهنگ اسلامی و تمدنهایی که امت اسلامی در ادوار گذشته به خود دیده است، بداند و با احترام او به استاد کربن آشنا باشد، برای این دو چنان حرمتی قایل میشود که جز در خور دانشمندان بزرگ نیست. استاد کربن تألیفات ارزشمند و ملاحظات ذیقیمتی بر کتب فلسفی دارد، از جمله رساله درباره ملاصدرا، تعلیقات و مقدمههایی بر کتابهای حکمةالإشراق شهابالدین سهروردی، جامعالحکمتین ناصرخسرو علوی فاطمی، کشفالمحجوب ابویعقوب سجستانی، و شرحی بر قصیده فلسفی ابوالهیثم جرجانی.
من این همه را میدانستم، ولی آنگاه که برادر فاضل نصیر احمد مروة کتاب تاریخ فلسفه اسلامی استاد کربن را به من لطف کرد، در برابر آنهمه کوشش عظیم و خلوص در پژوهش فلسفی، شگفتزده شدم. کتاب را مطالعه کردم، بهویژه آنچه درباره شیعه اثنیعشری و فلسفه و تصوف و اندیشههای آنان بود. بر خود فرض دانستم که در عرضه این کتاب به خوانندگان گرامی ملاحظات خود را بیان کنم، زیرا کتاب ناظر به مهمترین مباحث