تنها غیرنظامی در میان آنها بود) شکل گرفت. با شکلگیری این دولت، مردم به یاد حکومت نظامی اردن در سال 1970 به ریاست سرتیپ محمد الداود و همچنین حوادث سپتامبر افتادند و ترسیدند تاریخ دوباره تکرار شود و آنچه در اردن رخ داد، در لبنان نیز رخ دهد. ما درخواست کردیم نشستی با حضور جناب مفتی لبنان، شیخ حسن خالد و جناب شیخ عقل، محمد ابوشقرا برگزار شود و این نشست که جنب? مقدماتی برای برگزاری نشستی گستردهتر با حضور مذاهب و فرق گوناگون بود، برگزار شد. به دنبال این نشست، حکومت نظامی سرنگون شد، ولی حوادث ادامه یافت، زیرا فضا از نفرت و کینهتوزی و تنش پر شده بود.
آن زمان احزاب راست و چپ تلاش کردند با کوبیدن بر طبل فرقهگرایی، عواطف مردم را برانگیزند و آنان را تحریک کردند که دست به اسلحه ببرند و بدینترتیب، حوادث دردناک فرقهای مثل کشتن بیگناهان (و کشتن افراد به خاطر مذهبشان) را رقم زدند و مرتکب کشتارها و جنایتهای هولناکی شدند.
دامن? حوادث گستردهتر و پیچیدهتر شد و دیگر، دردها و فاجعههای بیشمار تحملناشدنی بود. تا اینکه با سقوط منطق? کرنتینا و مسلخ، برتری گروههای راستگرا معلوم شد. آنها دست به کشتارهایی زدند که ترس و وحشت ایجاد کرد و فضای هولناکی را بر کل جهان عرب حکمفرما کرد.
در این مرحله روشن شد که میانجیگریهای عربی و ازجمله میانجیگری سوریه که بر پای? گفتوگو و تماسهای شخصی استوار بود، سودی ندارد و کارساز نیست. در تماس با سوریه توافق شد که سوریه برای برونرفت از محنت کمک کند و تغییراتی در اوضاع حاصل شد: دامور سقوط کرد و زغرتا و زحله و برخی از مناطق عکار به محاصره درآمد.
در این مرحله چنین به نظر رسید که بحران پایان یافته است. تماسی با دمشق گرفته شد و گروههای راستگرا برخی شرطها را پذیرفتند و سند قانون اساسی لبنانی- سوری اعلام شد و برخی متغیّرهای اجتماعی و سیاسی در کشور پدید آمد و گمان کردیم این مرحله میتواند سرآغاز تحول باشد، ولی پدیدههایی ظهور کرد که نشان داد بحران همچنان ادامه دارد و چهبسا پیچیدهتر نیز شده است.
امام صدر در روند بررسی حوادث از دیدگاه خود و بر پای? اطلاعاتی که داشت، ادامه داد:
مسئولیت فصل اوّل از فاجعه به گردن احزاب راستگرا بود، ولی مسئولیت فصل دوم، پس از صدور سند، به گردن گروه دوم، یعنی نیروهای چپگراست که درگیریها را به جبل کشاندند.
در نتیج? استمرار جنگ و درگیری، هم? مؤسسات دولتی سقوط کرد و هم? اسناد و مدارک دولتی و رسمی در مراکز املاک و مستغلات و همچنین مدارک شناسایی و هویتی و دیگر مدارک سوزانده شد. این حادثه آشکارا نشان داد که دستهایی تخریبگر به دنبال از بین بردن کیان هستند.
کار از هم گسیختن و تجزی? ارتش آغاز شد و شعار سکولارسازی دولت مطرح شد.
احزاب و هم? گروهها بر لغو فئودالیسم فرقهای و سیاسی اتفاقنظر داشتند، ولی مبارزان که