برای ادای مناسک حج» است. پس به اصل موضوع وارد میشویم. وَمَا تَوْفِیقِی إِلاَّ بِاللّهِ عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ وَإِلَیْهِ أُنِیبُ.[40]
شیعیان فرقهای از مسلمانان هستند که به امام علی(ع) منتسباند و به عقیده ایشان وی نمونه کامل برای مسلمان و آیینه تمامنمای پیامبر اسلام محمد(ص) است.
اصل این کلمه (شیعه) از روایت شریف پیامبر اکرم(ص) اخذ شده است که در کتابهای حدیثی مانند الصواعق ابن حجر و النهایة ابن اثیر و الدرّ المنثور سیوطی وجود دارد. پیامبر در این حدیث به علی(ع) فرمود: «تو و شیعیانت در حالی به سوی خداوند میروید که خدا از شما راضی و شما نیز از خداوند راضی هستید.» در صدر شیعیان گروهی از بزرگان صحابه مانند فاطمه(س) دختر رسول خدا(ص) و عده اندکی از مهاجران و جمعیت بسیاری از انصار و بنیهاشم، بنابر نقل طبری و ابنقتیبه و مفید و طبرسی و دیگران، هستند.
ما میتوانیم آنچه را به شیعه اختصاص دارد و وجه تمایز آن از سایر مذاهب اسلامی است، در دو موضوع خلاصه کنیم:
نخست: خلافت یا جانشینی پیامبر(ص)؛
دوم: فقه که شامل همه اعمال ما از عبادات و معاملات میشود.
اسلام به سبب محتوایی که در زمینههای عقیده و اعمال و اخلاق دارد، دیدگاه خاصی به حیات و جهان دارد و برای خیر و شر میزان و معیار مشخصی دارد. مفاهیم جدیدی در اسلام وجود دارد که با دیدگاهها و موازین و مفاهیمی که قبل از اسلام در میان عرب و غیرعرب متداول بوده، تفاوت دارد. این تفاوت را میتوان از نامگذاری اسلام فهمید. اسلام دوران قبل از بعثت را جاهلیت مینامد و این تسمیه به وضوح نظر اسلام را درباره دوران جاهلیت بیان میکند. از این رو، پیامبر(ص) برای اینکه دیدگاه عمومی عربها را درباره حیات و هستی تغییر دهد و معیارها و مفاهیم آنان را دگرگون کند و در کوره اسلام ذوب کند، علاوه بر تعلیم مردم و بیان احکام پیامبر، باید جامعه کاملی تشکیل میداد و کلید حکومت دوران را در اختیار میگرفت و از عامل زمان و وقت استفاده میکرد.
حکومت دوران: برای ایجاد جامعهای سالم. پیامبر(ص) حکومت الهی را به واسطه ولایتی که از جانب خداوند به وی عطا شده بود، به دست گرفت. آیه ششم سوره مبارک احزاب اشاره به این موضوع دارد: النَّبِیُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنفُسِهِمْ.[41] این روایت شریف نیز به این موضوع اشاره دارد: «اسلام بر پنج شیء بنا شده است: نماز و زکات و حج و روزه و ولایت و به چیزی به اندازه ولایت سفارش نشده است.» بر همگان آشکار است که حکومت صالح چه تأثیری در ساختن جامعه صالح دارد و جامعه چه تأثیری بر تربیت اشخاص.
عامل زمان و وقت: تربیت مردم و ذوب کردن آنان در کوره اسلام نیازمند زمانی طولانی است و برای آنکه افکار و آرای مردم متحول و عادات و رسوم آنان ریشهکن شود، باید وقت کافی باشد.
[40]«توفیق من تنها با خداست. به او توکل کردهام و به درگاه او روی میآورم.» (هود،88)
[41]«پیامبر به مومنان از خودشان سزاوارتر است.» (احزاب،6)